Przejdź do treści

Uprawa

Czy hydroponika jest eko? Dlaczego w UE nie może mieć zielonego listka

Bez pestycydów, bez oprysków, 90% mniej wody, a mimo to w UE hydroponika nie może być „eko”. Wyjaśniamy przepisy, absurdy i to, że w USA jest inaczej.

Korzenie roślin w recyrkulowanej pożywce w hali hydroponicznej

W skrócie

  • W Unii Europejskiej uprawa hydroponiczna nie może otrzymać certyfikatu rolnictwa ekologicznego ani unijnego „zielonego listka”, bo rozporządzenie 2018/848 wymaga uprawy w żywej glebie i wprost zakazuje hydroponiki.
  • Nie chodzi o chemię: hydroponika w zamkniętej hali może działać całkowicie bez pestycydów i oprysków i zużywać ok. 90% mniej wody niż uprawa polowa.
  • W USA hydroponika może mieć certyfikat USDA Organic; w 2022 r. sąd apelacyjny podtrzymał stanowisko USDA.
  • Dlatego uczciwy producent hydroponiczny w Polsce nie używa słów „eko”, „bio” ani „organiczny”, tylko podaje konkretne fakty o uprawie.

Nie. W Unii Europejskiej uprawa hydroponiczna nie może być „eko”, i to nie dlatego, że jest w niej coś szkodliwego, tylko dlatego, że rośnie w wodzie, a nie w glebie. Tak stanowi rozporządzenie 2018/848, które definiuje rolnictwo ekologiczne w całej UE. Sałata, która nigdy nie widziała oprysku, nie może dostać zielonego listka, bo jej korzenie nie dotykają ziemi.

Co mówią przepisy UE?

Rozporządzenie (UE) 2018/848 w załączniku II stawia sprawę jasno:

  • rośliny ekologiczne muszą rosnąć w żywej glebie, połączonej z podglebiem i skałą macierzystą (z wyjątkiem roślin, które naturalnie rosną w wodzie),
  • produkcja hydroponiczna jest zakazana, a przepis obejmuje też uprawę w pojemnikach, workach czy na grządkach odciętych od gruntu.

Wyjątki są wąskie: kiełki, cykoria, zioła i rośliny ozdobne sprzedawane w doniczce z ziemią oraz rozsada. Kilka krajów skandynawskich ma okres przejściowy dla upraw na wydzielonych grządkach, który wygasa do 2031 roku. Klasyczna hydroponika sałaty i ziół nie mieści się w żadnym z tych wyjątków.

Dlaczego tak? Logika przepisu

Unijna definicja „eko” nie jest listą zakazanych substancji. To filozofia: rolnictwo ekologiczne ma przede wszystkim dbać o glebę, czyli jej żyzność, życie mikroorganizmów, próchnicę i bioróżnorodność. Roślina ma się odżywiać przez ekosystem glebowy, a nie przez roztwór podany bezpośrednio do korzeni.

Z tej perspektywy hydroponika jest po prostu czymś innym: precyzyjną uprawą, która gleby w ogóle nie potrzebuje. Dlatego nie dostaje certyfikatu, nawet jeśli pod względem chemii jest czystsza niż wiele upraw polowych.

Unijny absurd?

Naszym zdaniem trochę tak. Popatrz na to od strony klienta, który sięga po produkt z listkiem, bo chce jedzenia bez pestycydów i z mniejszym śladem dla środowiska:

Oczekiwanie klienta Hydroponika w zamkniętej hali (Erva)
Bez pestycydów i herbicydów tak, w szczelnej hali nie są potrzebne
Bez oprysków tak
Mniej wody ok. 90% mniej niż w polu, obieg zamknięty
Brak spływu nawozów do rzek i wód gruntowych tak, pożywka krąży w obiegu zamkniętym
Lokalnie i świeżo zbiór dzień przed dostawą, ok. 100 km od Warszawy
Uprawa w glebie nie, i to przesądza o braku certyfikatu

Sałata z pola z certyfikatem może być pryskana środkami dopuszczonymi w rolnictwie ekologicznym. Sałata z hali, której nikt nigdy nie pryskał, oznaczenia mieć nie może. Przepis chroni ważną ideę dbania o glebę, ale przy uprawie w zamkniętym środowisku wyniki dla klienta bywają odwrotne do intuicji.

Uczciwie trzeba dodać dwie rzeczy. Po pierwsze, hydroponika korzysta z mineralnych składników odżywczych, a rolnictwo ekologiczne dopuszcza tylko wybrane nawozy. Po drugie, uprawa pod lampami zużywa dużo energii elektrycznej. To właśnie dlatego zasilamy farmę własną fotowoltaiką o mocy 150 kW.

W USA jest inaczej

Stany Zjednoczone poszły w przeciwną stronę. Departament rolnictwa USA (USDA) certyfikuje uprawy hydroponiczne jako USDA Organic, jeśli spełniają pozostałe wymagania. W 2019 roku organizacje rolników ekologicznych złożyły petycję o wykluczenie hydroponiki, a po jej odrzuceniu pozwały USDA. Sąd pierwszej instancji w 2021 roku, a następnie sąd apelacyjny dziewiątego okręgu we wrześniu 2022 roku utrzymały stanowisko USDA: przepisy nie wymagają gleby.

Dlatego w amerykańskich sklepach można kupić „organic” sałatę z hydroponiki, a w Europie identyczny produkt takiego oznaczenia mieć nie może.

Jak to robimy w Erva

Nie nazywamy naszych roślin ekologicznymi, bo prawo nam na to nie pozwala, i nie próbujemy tego obchodzić. Zamiast etykiety podajemy konkretne fakty, które możesz sprawdzić:

  • bez pestycydów i oprysków,
  • bez gleby: korzenie rosną w wodzie z odmierzonymi składnikami,
  • ok. 90% mniej wody dzięki obiegowi zamkniętemu,
  • energia z własnej fotowoltaiki 150 kW,
  • zbiór dzień przed dostawą.

Masz pytania o naszą uprawę albo chcesz spróbować? Napisz do nas.

Najczęstsze pytania

Czy sałata z hydroponiki może mieć certyfikat eko w Polsce?

Nie. Unijne przepisy o rolnictwie ekologicznym (rozporządzenie 2018/848) wymagają uprawy w żywej glebie i zakazują produkcji hydroponicznej, więc taka sałata nie może nosić oznaczenia ekologicznego, niezależnie od sposobu uprawy.

Czy hydroponika używa pestycydów?

Nie musi. W szczelnej, zamkniętej hali szkodniki praktycznie nie mają jak się dostać, więc pestycydy i opryski nie są potrzebne. W Erva nie stosujemy ich wcale.

Czy w hydroponice są nawozy sztuczne?

Rośliny dostają składniki mineralne rozpuszczone w wodzie, w dokładnie odmierzonych dawkach. To te same pierwiastki, które roślina pobiera z gleby. Rolnictwo ekologiczne dopuszcza jednak tylko wybrane nawozy, głównie naturalnego pochodzenia, i to kolejny powód, dla którego hydroponika nie mieści się w unijnej definicji.

Dlaczego w USA hydroponika może być organic, a w UE nie?

Amerykański departament rolnictwa (USDA) uznaje, że przepisy nie wymagają gleby, i certyfikuje uprawy hydroponiczne. Organizacje rolników ekologicznych pozwały USDA, ale sądy, w tym w 2022 r. sąd apelacyjny dziewiątego okręgu, utrzymały to stanowisko. UE poszła w przeciwną stronę i hydroponiki zakazała.

Źródła

  1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 w sprawie produkcji ekologicznej (EUR-Lex)
  2. Rozporządzenie 2018/848, załącznik II, część I (wymóg gleby i zakaz hydroponiki), legislation.gov.uk
  3. Food Dive: sąd utrzymuje certyfikację organic dla hydroponiki w USA
  4. Courthouse News: Ninth Circuit finds hydroponic crops can be labeled organic (2022)
  5. Barbosa G.L. i in. (2015), Comparison of Land, Water, and Energy Requirements of Lettuce Grown Using Hydroponic vs. Conventional Agricultural Methods

#hydroponika#rolnictwo ekologiczne#przepisy UE#pestycydy

Zioła i sałata z hali sterowanej danymi.